"Em vừa bị phán xét và trở thành mục tiêu công kích trong một nhóm. Lần này, em đã nhận ra và biết được cách xử lý rồi anh ạ".
Một người bạn vừa nhắn tin cho tôi vào tuần trước.
Khi kết thúc cuộc trò chuyện, tôi ngồi nhớ lại hành trình của mình.
Hồi nhỏ, bố mẹ tôi luôn dạy rằng, phải tử tế, phải đối tốt với mọi người.
Dù làm theo, nhưng tôi luôn hoài nghi về điều đó. Tôi hỏi mẹ: "Tại sao những người tốt lại thường gặp khó khăn?". Mẹ tôi không trả lời được. Bà chỉ biết đó là cách mà chúng ta nên cư xử.
Câu hỏi này đã bám lấy tôi suốt nhiều năm, với hi vọng tìm được lời giải đáp.
Trong một buổi học nhóm trong lớp đại học, cô giáo yêu cầu học sinh lên lựa chọn chủ đề để làm bài kiểm tra. Khi đó, mọi người hối hả chạy lên bục giảng. Nhưng tôi dừng lại nhìn đám đông đang tranh giành. Một cậu bạn học tên Nam nói với tôi: "Ông hiền quá, phải chạy lên tranh đi chứ. Cuộc sống là phải tranh giành". Nam nói có lý. Trong trường hợp này, lợi ích thuộc về kẻ biết tranh giành phần hơn.
Rồi khi làm công ty, tôi quan sát các thành viên trong nhóm. Người hưởng lợi nhiều nhất không phải là người chăm chỉ nhất, và cũng không phải là người giúp đỡ mọi người nhiều nhất. Đó là những ai khéo léo, biết nịnh nọt, và thi thoảng cướp công của người khác một cách kín đáo.
Cách đây 5 năm, khi tôi nói chuyện với một ông anh làm việc ở tập đoàn lớn. Ông ấy là dân kỹ thuật. Ông ấy kể rằng: "dân kỹ thuật làm thì rõ nhiều, nhưng lại chẳng hưởng bao nhiêu. Bọn khôn lỏi nó chiếm hết. Vì thế, tao đành bỏ ra ngoài làm kinh doanh".
Rồi khi ra làm kinh doanh, tôi lại chứng kiến các mối quan hệ còn phức tạp và tinh vi hơn rất nhiều. Tôi được nghe kể về một sinh viên mới ra trường, bởi vì tin vào người đứng đầu và những lời ngon ngọt. Cậu ta đã mở một loạt thẻ tín dụng, sau đó rút tiền đầu tư vào đất cát, dùng đất làm đòn bẩy (ý là thế chấp vay tiền) để đầu tư vào dự án khác. Cuối cùng, rơi vào vòng luẩn quẩn không thoát ra được.
Rồi tôi trực tiếp chứng kiến, một người có tính cách tốt. Nhưng rồi khi khó khăn ập đến, bỗng dưng họ thay đổi 180 độ.
Thế giới này thật kỳ lạ.
Nó không màu hồng như chúng ta tưởng.
Nó khắc nghiệt hơn khi chúng ta ở trong vòng tay của gia đình.
Nhưng bạn không thể ở mãi trong vòng an toàn. Phải không? Bạn cần trải nghiệm để phát triển. Nhưng bạn cũng không thể cứ thế lao ra để trải nghiệm và gánh lấy rủi ro, mà không có sự chuẩn bị và phòng bị cho bản thân mình.
Cách tốt nhất là dừng lại một nhịp để cẩn thận quan sát.
Cách tốt thứ hai là học hỏi kinh nghiệm từ những người đi trước, những người mà chúng ta tin tưởng.
Với tôi, Jordan B Peterson và Adam Grant là hai người mà tôi luôn biết ơn, vì đã cho tôi những hiểu biết đúng đắn. Từ đó, tôi biết cách quan sát thế giới với sự thận trọng và đa chiều hơn.
Trong lá thư này, tôi sẽ chia sẻ lại những gì mà tôi học được thông qua trải nghiệm của tôi. Mong rằng, nó sẽ giúp bạn:
- Nhận biết kẻ lợi dụng và tránh xa.
- Kết nối với những người tử tế thực sự, để phát triển sự nghiệp. Nhưng sự tử tế không giống như hầu hết mọi người nghĩ. Bạn sẽ có được góc nhìn hoàn toàn mới trong lá thư này.
- Có được sự độc lập về tâm trí, dũng cảm gánh vác tránh nhiệm và bảo vệ những gì bạn tin tưởng.
- Cuối cùng, bạn đạt được tâm không phân biệt. Không phân biệt người tốt, người xấu. Tất cả chỉ là một trạng thái của tính cách tạm thời.
Chúng ta bắt đầu nhé!
Tại sao người tốt thường gặp khó khăn?
Ở hiền gặp lành. Người tốt luôn được quý nhân phù trợ.
Tôi nghe nhiều người kể lại, và tôi cũng tin vào điều này.
Nhưng chúng ta đã bỏ qua một điều quan trọng giống như trong kinh doanh: Lợi nhuận = Doanh thu - Chi phí.
Quý nhân phù trợ chính là những người giúp đỡ chúng ta - đây chính là doanh thu. Kẻ lợi dụng là những người chiếm đoạt đi những gì chúng ta có - đây là một khoản chi phí thất thoát. Nếu như chi phí mà lớn hơn doanh thu thì chỉ có lỗ vốn.
Khi bạn bị chiếm đoạt nhiều hơn là được phù trợ, thì quý nhân cũng phải thở dài kiểu: "Ngây thơ thế này thì đến ông giời cũng không gánh nổi".
Lấy một ví dụ cụ thể hơn. Bố mẹ luôn chu cấp cho bạn những điều tốt nhất, nhưng ra ngoài xã hội bị lừa hết thì đến bố mẹ cũng không gánh nổi.
Vì vậy, trước tiên bạn cần trang bị kiến thức để bảo vệ mình.
Sau đây là 2 kiểu tính cách phổ biến nhất trong bộ 3 đen tối (dark triad) do giáo sư Delroy L. Paulhus và Kevin M. Williams công bố vào 2002. Bạn cần nhận diện và tránh xa họ.
1. Tính cách ái kỷ (Narcissism)
Những kẻ ái kỷ là người ham địa vị.
Họ tìm cách đạt được địa vị bằng cách trở nên nổi tiếng, chứ không phải bằng cách giúp đỡ mọi người.
Một số trường hợp mà tôi quan sát được trong đời sống:
Trong mối quan hệ hợp tác, họ sẽ nói rằng bạn và họ hợp tác với nhau. Nhưng khi giới thiệu bạn với mọi người, họ cố gắng nhấn mạnh rằng bạn là người chủ động liên hệ với họ. Điều đó nhằm khẳng định vị thế của họ ở phía trên, còn bạn chỉ là "đệ" đi theo.
Trong các mối quan hệ giảng dạy, họ sẽ nhấn mạnh họ là thầy theo kiểu "không có tao thì còn lâu mới thành công được". Nếu bạn có động thái gì lệch khỏi mong muốn của họ, họ sẽ thao túng bạn bằng cách nói rằng, bạn là kẻ vô ơn, thiếu đạo đức.
Trong quá trình làm việc, họ tìm cách hạ thấp năng lực của bạn. Từ đó, nâng cao vai trò của họ trong mắt bạn và cả mọi người. Hoặc đơn giản là nâng bạn lên, nhưng trong lời nói vẫn ngụ ý rằng "tôi là người nâng đỡ bạn, có tôi thì bạn mới có được ngày hôm nay".
Vậy tính cách ái kỷ kiếm lợi gì từ bạn?
Đầu tiên, họ cần sự ngưỡng mộ của bạn để lấy động lực làm việc.
Thứ 2, họ cần người đi theo để làm việc cho họ. Nhưng lại bằng cách kìm hãm sự phát triển của bạn, để bạn không thể rời xa họ.
Thứ 3, họ kiếm tiền dựa trên sự chú ý của bạn.
Tạm dịch "Dòng chảy giá trị của cuộc sống không phải là tiền. Nó không phải thời gian. Nó là sự chú ý".
Dòng Tweet của Naval khiến tôi nhận ra điểm mấu chốt mà kiểu tính cách ái kỷ kiếm tiền.
Sự chú ý từ bạn giúp họ trở nên nổi tiếng. Đó là địa vị có được không phải bằng cách giúp bạn phát triển, mà bằng cách thể hiện rằng "tôi có nhiều người đi theo". Sau khi nổi tiếng, họ sẽ đi kiếm tiền bằng cách hợp tác hoặc cung cấp dịch vụ cho bên khác.
2. Tính cách xảo quyệt
Đây là kiểu thao túng bằng ngôn từ.
Thay vì giao tiếp chân thành, họ sẽ dùng ngôn ngữ một cách có tính toán và thực dụng, trong mọi giao tiếp xã hội để chiếm đoạt tài sản. Tài sản bao gồm thời gian, chất xám, công sức, tiền bạc của bạn.
Ví dụ:
Trong công ty, bạn sẽ thấy một kiểu người cực kỳ thảo mai. Hầu hết, kiểu người này thường nịnh nọt cấp trên và cướp công của đồng nghiệp.
Nếu kẻ xảo quyệt là lãnh đạo, thay vì thúc đẩy nhóm đạt được mục tiêu chung, họ sẽ gây chia rẽ và tìm cách bóc lột người lao động.
Trên thương trường, tính cách này thường biểu hiện dưới hình thức gọi vốn đầu tư rồi lừa mất tiền. Trong bán hàng đại lý lừa đảo thì dụ ôm hàng, nhưng khi nhập hàng rồi thì không bán được. Khi bán hàng thì cố gắng thao túng tâm lý để chốt sale, bằng cách nói sai sự thật hoặc dàn dựng cảnh để khách hàng kích động lòng tham. Gần đây là các hình thức dụ dỗ việc nhẹ lương cao, nhưng rồi đưa sang Cam du lịch dài hạn.
Bạn có chắc mình là người tốt?
Người đàn ông vô hại không phải là người tốt. Một người đàn ông tốt là một người đàn ông rất, rất nguy hiểm, người sở hữu điều đó dưới sự kiểm soát tự nguyện.
- Jordan Peterson
Nếu ai đó nói với tôi rằng họ là người tử tế.
Tôi sẽ tự hỏi người này có phải đã giác ngộ thành Phật hay Chúa rồi không?
Nếu không, thì phải xem lại. Đối với một người bình thường, tự nhận bản thân là người tử tế là hết sức nguy hiểm. Giống như trẻ con đòi làm người lớn. Giống như một người mới tu hành tự nhận mình là Phật.
Tại sao lại vậy?
Con người chúng ta có 2 phần thiện và ác (trong đạo Phật), tương ứng với ánh sáng và bóng tối (trong tâm lý học Carl Jung).
Khi ai đó không nhận thức được tham, sân, si bên trong của mình thì họ không thể tu sửa. Khi ai đó phủ nhận bóng tối bên trong, họ dồn bóng tối vào vô thức. Khi bóng tối đủ lớn, nó kiểm soát họ và làm ra những điều tồi tệ.
Bạn có thể dùng điều này để lý giải các hiện tượng xã hội như:
"Cháu ở nhà ngoan lắm, hoặc tôi thấy họ từ trước tới giờ tử tế hiền lành lại làm ra những việc như thế?"
Hoặc các vụ ăn chặn tiền từ thiện.
Ban đầu, hầu hết họ có ý tốt. Họ có lòng từ bi làm từ thiện thật. Nhưng bởi vì, họ nghĩ mình là người tử tế, nên không đề phòng bóng tối bên trong. Khi lượng tiền lớn quá, lòng tham trỗi dậy và làm họ biến chất.
Vậy bây giờ chúng ta cần làm gì hả Thông?
Bước 1. Nhận thức bóng tối
“Người ta không trở nên thức tỉnh bằng cách tưởng tượng ra những hình ảnh ánh sáng mà bằng cách làm cho bóng tối có ý thức.”
― Carl Gustav Jung
Điều này cũng không khác gì trong đạo Phật cả.
Bạn cần phải tỉnh thức để quan sát tâm mình qua thiền định.
Thiền định không chỉ là ngồi xếp bằng rồi quan sát hơn thở. Thiền định là giữ cho bản thân ở trạng thái tỉnh thức để quan sát thân và tâm mà không phán xét.
Đây là cách tốt nhất để quan sát:
“Mọi thứ khiến chúng ta khó chịu ở người khác đều có thể dẫn chúng ta đến sự hiểu biết về chính mình.”
― Carl Gustav Jung
Khi bạn cảm thấy khó chịu bởi một hành động xấu từ người khác, điều đó chứng tỏ bạn đang phủ nhận những đặc điểm xấu bên trong bạn và khiến nó bị dồn vào vô thức.
Ví dụ:
Khi tôi thấy khó chịu với những ai tỏ ra vênh váo, kiêu ngạo. Tôi nhớ lại hồi nhỏ của mình. Mỗi khi hăng hái phát biểu, mọi người cho rằng tôi kiêu ngạo. Mỗi khi chỉ ra lỗi sai ở người lớn, họ bảo tôi "làm người phải khiêm tốn". Vậy nên, sau này khi ai đó khen tôi thì phản ứng đầu tiên của tôi là "tôi có giỏi gì đâu".
Khi tôi thấy khó chịu với những ai ích kỷ, mê tiền. Tôi nhớ lại, hồi nhỏ mọi người dạy tôi phải biết chia sẻ, phải rộng lượng, phải cho đi. Điều đó dẫn tới việc tôi coi trọng lợi ích của người khác hơn bản thân. Từ đó, trở nên dễ bị lợi dụng.
Khi tôi thấy khó chịu với những ai ghê gớm, nóng tính. Tôi nhớ lại, bố tôi là một người nóng tính, và bản thân tôi cũng nóng tính giống ông ấy. Mẹ tôi thường nói rằng, nóng tính là xấu. Lúc ấy, tôi phủ nhận luôn sự nóng tính của bản thân và bề ngoài của tôi trở nên hiền lành quá mức. Khi mọi thứ vượt giới hạn, tôi giống như biến thành một con người hoàn toàn khác vậy.
Bước 2. Hợp nhất với bóng tối
“Biết bóng tối của chính mình là phương pháp tốt nhất để đối phó với bóng tối của người khác.”
― Carl Gustav Jung
Khi đã nhận thức được bóng tối, bây giờ là lúc bạn hợp nhất với nó.
Hãy tưởng tượng, bóng tối của bạn là một con chó Becgie hung dữ.
Khi bạn phủ nhận bóng tối cũng tương tự như bạn nhốt con chó trong hầm và bảo với mọi người "cứ vào chơi đi, không có chó đâu". Khi mọi người đang chơi đùa, không may mở cửa hầm thì bị nó đớp cho vài miếng. Thế là mất tình cảm bạn bè.
Vào một ngày khác, trộm ghé nhà bạn chơi. Chó thì bị nhốt, thế là trộm nó thong thả lấy hết đồ. Con chó nó cay lắm rồi, nhưng bị nhốt trong hầm không làm gì được vì thằng chủ quá ngây thơ. Rồi một hôm quá ức chế, chó phá cửa hầm chạy ra. Một là tên trộm chạy mất. Hai là cắn chết trộm, bạn phải vô tò. Dù thế nào thì bạn vẫn thiệt thân.
Thay vào đó, bạn hãy dắt theo con chó với chiếc rọ mõm và bảo mọi người là: "yên tâm, chó dữ nhưng đã được xích rồi". Bạn bè bạn cũng biết đường mà không dại gì mà trêu chó dữ. Họ cũng yêu quý bạn vì bạn dám sống thật với chính mình. Các tên trộm cũng phải cân nhắc thiệt hơn trong việc trộm đồ nhà bạn. Do đó, bạn tránh được bao nhiêu thiệt hại.
Phải không?
Ngoài thực tế cũng vậy, khi bạn nhận thức được bóng tối và cho phép nó hiện diện bên trong bạn. Trông bạn có phần nguy hiểm. Những kẻ lợi dụng cũng phải dè chừng khi có ý định xấu với bạn.
Bước 3. Biến bóng tối thành sức mạnh
Không chỉ bảo vệ bản thân, hợp nhất với bóng tối một cách đúng đắn giúp bạn phát huy tối đa tiềm năng của mình.
Ví dụ:
Khi bạn nhận thấy bản thân ghen tị. Điều đó có nghĩa là bạn cần làm nhiều hơn, tạo nhiều giá trị hơn. Bạn chuyển hóa sự ghen tị của mình thành hành động tích cực. Đó là cạnh tranh lành mạnh.
Khi bạn thấy bản thân tham tiền. Không sao cả, hãy kiếm thật nhiều tiền bằng cách tạo ra nhiều giá trị hơn, giúp đỡ người khác nhiều hơn. Cho đến một ngày, bạn nhận thấy tiền không còn quan trọng với bạn nữa (nhưng đó là một ngày khác).
Khi bạn thấy mình ích kỷ. Không sao cả, hãy quay về chăm sóc bạn nhiều hơn. Đòi quyền lợi cho bạn nhiều hơn. Yêu bản thân hơn. Khi yêu bản thân đủ nhiều, bạn sẽ biết yêu người khác.
Khi bạn thấy mình nóng tính. Không sao cả, hãy tức giận với cuộc sống thực tại. Tức giận với cảnh nghèo khó. Tức giận với sự thiếu kỷ luật, hèn nhát, tầm thường để thúc đẩy bạn thay đổi và phát triển bản thân. Hoặc khi ai đó định làm hại bạn và những người quan trọng với bạn, hãy tỏ sự tức giận để bảo vệ lẽ phải.
Một cách tổng quan, bạn có thể làm chủ bóng tối của mình và để nó bộc phát một cách có ý thức.
Ví dụ về Abraham Lincoln
Thiên tài thực sự, dù trong chiến lược hay bất cứ lĩnh vực nào, đều nằm ở khả năng tự chủ, làm chủ bản thân, sự tỉnh táo và tư duy linh hoạt.” – Robert Greene
Tôi thích tổng thống Abraham Lincoln thông qua mô tả của nhà văn Robert Greene.
Ông ấy là một người thoải mái với chính mình. Không cần giả vờ hoàn hảo, chấp nhận lỗi lầm và điểm yếu. Lincol không xây dựng hình ảnh một vị thánh đạo đức xa lạ, mà là người bình dị, có lúc nóng nảy, có lúc trầm uất, nhưng biết dùng cả mặt tối và mặt sáng của mình để phục vụ mục đích lớn hơn.
Khi lên 8-9 tuổi, Lincoln bắn trúng một con gà tây hoang. Thấy nó chết trong quàn quại, ông òa lên khóc và thề không bao giờ giết động vật nữa.
Năm 21 tuổi, Lincoln đấu vật với Jack Armstrong - một thủ lĩnh băng đảng hung hãn. Cả hai đều ngang tài ngang sức. Để đạt được mục đích, Jack đã chơi xấu bằng cách đánh vào vị trí dưới thắt lưng khiến Lincoln đau đớn. Khi ấy, Lincoln nổi giận, khuếch đại bóng tối của mình để gia tăng sức mạnh. Ông nhấc bổng Jack lên và ném mạnh xuống đất khiến hắn bất tỉnh.
Khi tham gia chính trị, ông tức giận với chế độ áp bức nô lệ (bóng tối) và lòng yêu thương dân (ánh sáng) để tiến hành cuộc chiến giải phóng nô lệ vào năm 1863.
Làm thế nào để thành công khi là người tốt?
Những người thành công nhất là những người thuộc nhóm sẵn sàng cho.
- Give & Take, Adam Grant
Nhưng quan trọng là cho đi như thế nào mới là đúng?
1. Tìm bạn để chơi
Hãy chơi với người mong muốn điều tốt nhất cho bạn.
Thế nào là một người bạn tốt?
Trước tiên, họ có khả năng nhận thức được bóng tối bên trong họ.
Có thể họ ghen tị với bạn, nhưng họ vẫn chúc mừng bạn. Sự ghen tị được biến thành động lực để làm việc, chứ không phải để kéo bạn xuống.
Hoàn hảo nhất khi họ là một con người độc lập. Họ đi theo con đường độc đáo. Con đường đó không giống bạn, cũng không giống bất kỳ ai. Đơn giản họ là chính mình. Điều đó khiến cho họ chẳng có lý do gì phải ghen tị với bất kỳ ai cả. Họ mong muốn điều tốt đẹp đến với bạn và người khác. Bởi vì, mọi người xung quanh phát triển thì họ cũng phát triển theo.
Khi gặp họ, hãy cứ thoải mái cho đi mà không mong đợi nhận lại.
2. Chơi trò Tit-for-Tat
Nếu trong các công việc mà bạn không có quyền lựa chọn người chơi cùng, hoặc bị hạn chế, hoặc bạn muốn biến người lợi dụng thành người tốt, hãy sử dụng chiến thuật này.
Tit-for-Tat được nói rõ trong video Lý thuyết trò chơi.
Đầu tiên, bạn hãy là người cho đi trước và chờ phản ứng của đối phương. Nếu đối phương biểu hiện lợi dụng hoặc phản bội, hãy trừng phạt họ.
Trừng phạt bằng cách ngừng hợp tác hoặc nói thẳng cho họ biết.
Khi họ nhận ra lỗi lầm và quay lại hợp tác, hãy tha thứ cho họ. Trò chơi cứ vậy tiếp tục, và những người lợi dụng buộc phải tuân theo trò chơi cho đến khi họ phản bội bạn lần cuối cùng và rời đi.
Nhưng lưu ý, bạn cần đề phòng với họ để lần phản bội cuối cùng khả năng thiệt hại thấp nhất. Coi như bạn chơi trò chơi xác xuất, cứ 10 người thì 4 người phản bội, 6 người tiếp tục chơi thế là lãi 2 người rồi.
3. Cách phát triển mối quan hệ trên internet
Bước 1. Xây dựng nhân hiệu chân thực
Bạn cần chia sẻ chân thực về con người bạn từ sở thích, suy nghĩ, và những dự án bạn đang làm. Điều này giúp bạn thu hút những người cùng tần số và đẩy lùi những ai không phù hợp.
Nếu bạn bí ý tưởng thì đây là kế hoạch nội dung trong 30 ngày để bạn tự tin xuất hiện trên mạng xã hội: Download và sử dụng
Bước 2. Cho đi các giá trị mà bạn có lên internet
Giá trị gồm những gì?
- Kiến thức
- Kinh nghiệm
- Ý tưởng giải quyết vấn đề
- Tài nguyên, công cụ mà bạn có
Hãy cứ thoải mái cho đi mà không mong cầu sự đền đáp.
Điều này sẽ thu hút hai kiểu người đến với bạn.
Kiểu thứ nhất: Họ chỉ tiêu thụ (nghĩa là họ chỉ lấy mà không cho đi). Không sao cả, nếu việc cho đi không mất gì của bạn thì hãy cứ cho đi. Một ngày đẹp trời, người tiêu thụ sẽ trở thành người sáng tạo. Họ lại trở thành bạn của bạn. Con người luôn thay đổi mà.
Kiểu thứ hai: Họ là kiểu người thích cho đi giống bạn. Họ cho đi bằng cách:
- Like, share để ủng hộ bạn
- Chỉ cho bạn lỗi sai mang tính xây dựng
- Cung cấp cho bạn các tài nguyên của họ
- Chia sẻ lại các giá trị của bạn cho bạn bè, người thân của họ
- Động viên bạn bằng một lời khen cụ thể hoặc một lời cảm ơn, vì những giá trị bạn cho đi đã giúp họ cải thiện công việc và cuộc sống.
Đây chính là kiểu người mà bạn nên hợp tác cùng.
Bây giờ, chúng ta hãy cùng nhìn lại.
Có 3 điều quan trọng mà chúng ta đã thảo luận trong lá thư này.
Thứ nhất, 2 kiểu tính cách bạn cần tránh xa là ái kỷ và xảo quyệt.
Ái kỷ thể hiện qua việc tập trung thâu tóm quyền lực bằng sự nổi tiếng, chứ không phải bằng cách tạo giá trị. Họ luôn nhấn mạnh vào việc khoe khoang về bằng cấp, chức danh, tiền bạc thay vì giúp đỡ.
Xảo quyệt thể hiện qua việc thao túng bằng ngôn từ với mục đích chiếm đoạt thời gian, công sức, tiền bạc, chất xám của bạn.
Thứ 2, đối phó với những kẻ lợi dụng và phát triển tiềm năng:
- Nhận thức được bóng tối của bạn và hợp nhất với nó để trông bạn nguy hiểm hơn, khiến kẻ lợi dụng phải cân nhắc nếu có ý đồ xấu với bạn.
- Hợp nhất với bóng tối và chuyển hóa nó thành sức mạnh để phát huy hết tiềm năng của bạn.
Thứ 3, xây dựng mối quan hệ tốt đẹp bằng cách:
- Hãy chơi với người mong muốn điều tốt nhất cho bạn.
- Chơi trò Tit-for-Tat (có qua có lại) để xác định và thay đổi kẻ lợi dụng.
- Xây dựng uy tín cá nhân trên internet một cách chân thực để tìm kiếm những người cùng chí hướng.
Ok. Lá thư hôm nay là hết.
Tôi hi vọng những kinh nghiệm và ý tưởng này hữu ích với bạn.
Chúc bạn cuối tuần vui vẻ!
Chúc những người tốt thực sự đạt được thành công.